မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နောက်ဆုံး မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်တဲ့ စုဖုရားလတ်ဟာ သူမရဲ့နောက်ဆုံးနေ့ရက်တွေကို ရန်ကုန်မှာ ပဲဖြတ်သန်းခဲ့တယ်ဆိုတာ သင်သိပါသလား

Posted on

မြန်မာနိုင်ငံ ရဲ့နောက်ဆုံးမိဖု ရားစုဖုရား လတ်ဆိုရင် လူတော်တော် များများကဗိုလ်ကျ ချယ်လှယ်လို စိတ်ကြီးတဲ့ ရက်စက်တဲ့သူ တယောက်လို့ပဲမြင်ေ လ့ရှိကြတယ်။ ဒါပေမယ့်သူမ ရဲ့တကယ့်စိတ်ရင်း အမှန်ကိုကျေ နာ်တို့သိကြ ရဲ့လား။ အများေြ ပာသလိုဗိုလ်ကျရက် စက်တဲ့မိဖုရားတေ ယာက်ဆိုတာ ကကော တကယ်မှန်ရဲ့လား။

သေသေချာ ချာလေ့လာကြည့်မယ် ဆိုရင် ဗမာဘုရင်မိသား စုကိုနာမည်ဖျက် ဖို့ရည်ရွယ်တဲ့ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့တွေရဲ့ မဟုတ်မမှန်သတင်းလွှ င့်ချက်ေ တွကိုတွေ့ရမှာပါ။

အဲ့ဒီခေတ်က သ တင်းစာတွေဟာ စုဖုရားလတ်ကို ဘုရင်နောက်ကွယ် ကကြိုးကိုင်နေသူလို့ ပုံဖော်ကြတယ်။ သီပေါမင်းကိုလ ည်းအရည်အချင်းမ ရှိတဲ့ဘုရင်အဖြစ်ရေး သားဖော်ပြြ ကတဲ့အပြင် အရက်သ မားလို့စွပ်စွဲခဲ့ကြပါေ သးတယ်။

တကယ်တော့သီေ ပါမင်းဟာဗုဒ္ဓဘာ သာဝင်တယောက်ြ ဖစ်သလို ဘာသာရေးကို င်းရှိုင်းလွန်းတာကြော င့်သေရည်သေရက်သော က်စားခြင်းလုံး ဝမရှိခဲ့ပါဘူး။

စုဖရားလတ် ရဲ့သွေးထိုးေ ပးမှုကြောင့် သီပေါမင်းကလ က်နက်နည်းပညာအစများစွာ သာလွန်တဲ့ဗြိတိသျှေ တွနဲ့ စစ်မက်ဖြစ်ပွားဖို့ဆုံးဖြတ် ခဲ့သယောင်ယော င်ရေးသားမှုတွေ လည်းရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ကုန်းဘောင်ခေ တ်နှောင်းနန်းတွင်းရေး ဟာသတင်းစာတွေ ကဖော်ပြသလောက် မရိုးရှင်းပါဘူး။ ၁၈၅၂ ကနေစတင်ပြီး တနှစ်ကြာဖြစ်ပွား ခဲ့တဲ့ ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-ဗမာစစ်ပွဲကြောင့် နိုင်ငံဟာ ဖရိုဖရဲဖြ စ်ကျန်ခဲ့ပါတယ်။

၁၈၇၈ မှာမင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံ သွားတော့ ထီးနန်း ဆက်ခံမယ့်သူရွေးချယ်တဲ့ေ နရာမှာပြဿနာေ တွဖြစ်လာခဲ့တယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၂နှစ်လောက်က ဘုရင့်သားတော်နှစ်ဦးဟာ အိမ်ရှေ့စံမင်း သားကိုသ တ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။

သူတို့ ၂ယောက်ဟာ နိုင်ငံကထွက်ပြေး တိမ်းေ ရှာင်ခဲ့ကြပေမယ့် တနေ့မှာဗြိတိသျှေ တွရဲ့အကူအညီနဲ့ထီး နန်းကိုသိမ်းယူဖို့ ပြန်လာကြလိမ့်မယ် လို့အားလုံးကယုံကြ ည်ခဲ့ကြတယ်။

ဒီလိုအြေ ခအနေမှာ စုဖုရားလတ် ရဲ့မိခင်ဆင်ဖြူ မရှင်မိဖုရားကြီးဟာ ရာနဲ့ချီတဲ့မင်း ညီမင်းသားေ တွကိုသတ်ပစ်ပြီး သီပေါမ င်းကိုနန်းတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုသွေးမြေ ကျနန်းလုပွဲကေ နတဆင့်အာ ဏာရလာခဲ့တဲ့ သီပေါနဲ့စုဖုရားလတ်တို့ဟာ ဘယ်သူ့ကို မှမယုံရဲတော့တာအဆန်းေ တာ့မဟုတ်ပါဘူး။

၁၈၈၅ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှတွေရဲ့ရာဇသံေ ရာက်လာတော့ စစ်ပြေငြိမ်းဖို့ သဘောတူလို က်ရင်တနေ့မှာသူတို့ ရဲ့အသက်ဘေးကို ရန်ရှာလာမှာစိုး တဲ့အတွက် စစ်ဆက် တိုက်ဖို့ပဲဆုံးဖြ တ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပါ တယ်။ သီပေါမင်းရဲ့အချစ်ရေး ၁၈၇၉ မှာသီပေါ မင်းတို့နန်း တက်တော့ စုဖုရားလတ်က ၁၉နှစ်သာရှိပါသေးတယ်။

အရှက်အေ ကြာက်ကြီးပြီး စာဖတ်ဝါသနာ ပါတဲ့သီပေါမ င်းကိုလည်းမြတ်မြတ် နိုးနိုးချစ်ရှာတ ယ်။ စုဖုရားလတ် ဟာငယ်ငယ်ကယော ကျ်ားလေးအဝ တ်အစားတွေဝတ်ြ ပီးသူတဘက်သတ် ချစ်ရတဲ့ သာဂရမ င်းသားနဲ့နီးစ ပ်ဖို့ကြိုးစားခဲ့ဖူး ပါတယ်။

မန္တလေးန န်းတော်ရဲ့တားြ မစ်ဧရိယာ ထဲအထိ ရောက်သွားြ ပီးသီပေါနဲ့တွေ့တော့ သာဂရမင်းသား ဘယ်မှာလဲဆို တာမေးကြည့်ပါတယ်။ သီပေါက မပြောတဲ့အခါ စုဖုရားလတ်ကသူ့ခေါင်းကို ထုထည့် လိုက်တယ်။

အဲ့ဒီအချိန်ကစပြီး သီပေါဟာ စုဖု ရားလတ်ကို သဘောကျခဲ့တ ယ်လို့ပြော ရမယ်။ ဒီလိုနဲ့သူတို့ ၂ယောက်ချစ်သ ဝဏ်လွှာေ တွအပြန်အ လှန်ရေးခဲ့ကြပြီး စုဖုရားလတ်ဟာ သီပေါရဲ့အဆော င်အထိ သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။

ဆင်ဖြူမရှ င်အနေနဲ့ဒီသတင်းကို သိရတော့ ရှေ့လျှောက်အလားအ လာကောင်းတဲ့ စုံတွဲဖြစ်လာနိုင် တာကိုသေ ဘာပေါက်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့်ဆင်ဖြူမရှင် ဟာအကြီးဆုံး သမီးဖြစ်သူစုဖုရားြ ကီးနဲ့သာ သီပေါကိုလက်ဆက်ေ ပးခဲ့တာပါ။

စုဖုရားလတ်ကေ တာ့သီပေါမင်းကို ဘယ်သူနဲ့မှမျှဝေချစ်လိုြ ခင်းမရှိဘဲသူတေ ယာက်တည်းသာ ပိုင်ဆိုင်လိုခဲ့တယ်။ ဒီအချက်ဟာ နန်းတွင်းဓလေ့ ထုံးတမ်းတွေနဲ့ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။

သီပေါမင်းကလည်း အရမ်းချစ် မိနေပြီြ ဖစ်တဲ့အတွက် စုဖုရားလ တ်ကိုပဲမိ ဖုရားခေါ င်ကြီးအဖြစ်ရွေးချ ယ်ခဲ့တယ်။ ဘိသိက်ညမှာသီပေါမ င်းဟာစုဖုရား လတ်ရဲ့အဆောင်မှာသာအိပ်စက်ခဲ့ပြီး သူတကယ်ချ စ်တဲ့မိဖု ရားကဘ ယ်သူဆိုတာပြခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့်သူတို့ဇ နီးမောင်နှံရဲ့နန်း သက်မရှည်ခဲ့ပါဘူး။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်မှာဗြိတိသျှတွေဟာ မန္တလေး နန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ြ ပီးတော်ဝင်မိသားစု ကိုအိန္ဒိယနိုင်ငံရတနာဂီ ရိဆီပို့ထားလို က်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်ကစပြီးသီေ ပါမင်းဟာသူ့ဇာတိကိုပြန် မရောက်တော့တာေ သတဲ့အထိပါပဲ။

ပြည်တော်ပြန် ခရီးနယ်နှင်ဒဏ်ခံရတဲ့ ကာလမှာစုဖု ရားလတ်ဟာ ကာလ်ကတ္တား ကဘုရင်ခံဆီ စာတွေရေးပြီး ထောက်ပံ့ေြ ကးပိုပေးဖို့၊ အခိုးခံရတဲ့ရတနာတွေပြန်ပေးဖို့နဲ့ ဇာတိမြေကိုြ ပန်ခွင့်ပြုဖို့တော င်းပန်ခဲ့တယ်။

၁၉၁၆ မှာသီပေါကွ ယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် အိုမင်းမစွမ်းြ ဖစ်နေတဲ့စုဖုရားလ တ်ဟာဗမာနိုင်ငံကိုပြ န်ခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်မန္တလေးနန်းေ တာ်ကိုခြေချခွ င့်မရခဲ့ဘဲ ရန်ကုန်မှာသာနေခဲ့ရတယ်။ ကိုလိုနီခေတ်မှာရန်ကုန်ဟာ ဗမာနိုင်ငံရဲ့မြို့တော်ဖြ စ်လာပြီး ကြီးပွားတိုးတက်နေခဲ့ပါပြီ။

ဗမာပြည်သူတွေေ တာ်ဝင်မိသားစု ကိုမေ့ပျောက်သွားအောင် ဗြိတိသျှတွြေ ကိုးစားခဲ့ပေမယ့်မအောင်ြ မင်ခဲ့ပါဘူး။ ရန်ကုန်မှာစုဖုရားလ တ်ဟာဥရော ပသားတွေအပြင် ဗမာလူမျိုးတွေ နဲ့တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။

အခုကိုယ့်မင်းကို ယ့်ချင်း လမ်းလို့ခေါ်ကြတဲ့ ၂၃ ချာချီလမ်းက အိမ်လေးတ လုံးမှာ စုဖုရားလတ်တို့မိသား စုနေခွင့်ရခဲ့တယ်။ ဒီအိမ်ဟာတောင်ကုန်းလေးတခုပေါ်မှာရှိပြီး ရွှေတိဂုံဘုရား ကိုဖူးမြင်နိုင်တာမို့ စုဖုရားလတ်သိ ပ်သဘောကျခဲ့ပါတယ်။

နေအိမ်အကျယ်ချုပ်နဲ့နေခဲ့ရတဲ့စုဖု ရားလတ်ဟာ ဗမာ့နန်းတွင်းထုံးစံေ တွကိုတော့စွန်ပယ်ြ ခင်းမပြုခဲ့ပါဘူး။ ဧည့်သည်တွေထက်ြ မင့်တဲ့နေ ရာမှာသာထိုင်ခဲ့ပြီး အစေခံတွေဟာလည်းသူမအရှေ့မှာခါးကိုင်းပြီးခစား ရပါတယ်။

ဗမာနိုင်ငံရောက် မှပဲစုဖုရားလတ်ရဲ့စိတ်ဟာအေး ချမ်းမှုရခဲ့တယ်။ ဝမ်းနည်းမှုသငေ်္က တအနေနဲ့ အဖြူရောင်အ ဝတ်အစားတွေကိုသာဝတ်ဆင်ပြီး ဘုန်းကြီးတွေ ကိုနေ့တိုင်းဆွမ်းကပ်ခဲ့ပါ တယ်။သူမအရင်ကလုပ်ခဲ့တဲ့အ မှားတွေအတွက် အဖတ်ဆယ်ဖို့ြ ကိုးစားနေတာကိုလည်းတွေ့ရပါတယ်။

ဗန္ဒုလဂျာနယ်ကဗမာ လူမျိုးသတင်းေ ထာက်တယောက်ဟာ ၁၉၂၄ခုနှစ် စက်တင်ဘာမှာ သူမကိုအင်တာ ဗျူးခဲ့ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ရေးသားချက်အရအင်တာဗျူးနေတုန်းမှာ စုဖုရားလတ်ဟာ မင်းညီမင်းသားတွေ ကိုငါသတ်ခဲ့တယ် လို့လူတွေကထ င်နေကြတာလား လို့အံ့သြတကြီးပြန်မေးခဲ့ပါသတဲ့။

သတင်းထောက်က ဟုတ်ပါတယ်လို့ပြော လိုက်တဲ့အခါမှာ မင်းသားတွေ ကိုသတ်ခဲ့တာငါမဟု တ်ပါဘူး။ ထီးနန်းရတုန်းကငါ့ အသက်ငယ်ငယ်ေ လးရှိပါသေးတယ် လို့ပြန်ဖြေခဲ့ပါတယ်။သူမကိုေ တွ့ချင်လို့စောင့်ဆိုင်းေ နခဲ့တဲ့သူတွေ ထဲမှာ သခင်ကိုယ်တော်မှို င်းလည်းအပါအဝင်ပါ။

ဒို့ဗမာအစည်းအ ရုံးကိုတည်ထောင်သူ ကိုယ်တော်မှို င်းဟာစုဖုရားလတ် ကိုထောက်ခံသူြ ဖစ်သလို ရင်းနှီးတဲ့သူငယ် ချင်းလည်းြ ဖစ်တယ်။ဗြိတိသျှအစိုးရကြပ်မတ်နေတဲ့ကြားက စုဖုရားလတ်ကို အကြောင်းပြုပြီး ဗမာ့အမျိုးသားေ ရးလှုပ်ရှားမှုေ တွလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။

၁၉၂၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ရက်နေ့မှာစုဖုရားလတ် ဟာနှလုံးရောဂါနဲ့ကွယ်လွန်ခဲ့တယ်။ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် ၆၅နှစ်ရှိပါပြီ။အံ့သြစရာေ ကာင်းတာက သူမရဲ့ဈာပနအတွက်ကုန်ကျစရိတ်ကို ဗြိတိသျှအ စိုးရကအကုန်အ ကျခံခဲ့တာပါပဲ။

ကိုလိုနီခေတ်အစိုး ရဝန်ထမ်းဖြစ်သူ စာရေးဆရာ Maurice Collis ဟာမိဖုရားရဲ့နော က်ဆုံးခရီးကို လိုက်လံပို့ဆောင် ကြတဲ့လူတန်းကြီးကိုကြည့်ပြီး ဒီချီတက်လမ်းေ လျှာက်ပွဲဟာဗမာ့တော် ဝင်မိသားစုအတွက် နောက်ဆုံးဖြစ် လိမ့်မယ်လို့မှတ် ချက်ချခဲ့ပါတယ်။

ဗြိတိသျှတွေကအာ ဏာရှင်လို့စွပ်စွဲခဲ့တဲ့ မိဖုရား တယောက်ရဲ့ဈာပနကို ဗြိတိသျှဘုရင်ခံက တက်ရောက်တာ ကိုကြည့်ရတာ ရယ်စရာတော့လ ည်းအကောင်းသားလို့ Collis ကပြောခဲ့ဖူးတယ်။မည် သို့ပင်ဆိုစေကာ မူစုဖုရားလတ်ဟာဗမာ့လွ တ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲရဲ့သေ င်္ကတဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ Collis ကဆိုတယ်။

ကန်တော်မင်ပန်းြ ခံထဲမှာစုဖုရားလ တ်ရဲ့ဂူဗိမာန်ကိုယနေ့တိုင်ေ တွ့နိုင်ပါသေးတယ်။ ဒီဂူဗိမာန်ရဲ့တည်ဆောက်ပုံက သူမရဲ့ယောက္ခထီးမင်းတု န်းမင်းရဲ့ဂူဗိမာ န်နဲ့ဆင်တူပါတယ်။ဗ မာ့တော်ဝင် မိသားစုဝင်တွေဟာဘုရင် နဲ့မိဖုရားတို့ရဲ့အု တ်ဂူတွေကို မန္တလေးပြန်ရွှေ့ဖို့စီ စဉ်နေကြတာ ယနေ့အချိန်ထိပါပဲ။

ဒါပေမယ့်စုဖုရား လတ်ဟာသူမလို ပဲနာမည်ကျော်ကြားထင်ရှား တဲ့ဗမာလူမျိုးတွြေ ဖစ်တဲ့ ဦးသန့်၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ ဒေါ်ခင်ကြည်တို့နဲ့အတူတူေ ရွှတိဂုံဘုရားရဲ့ေ အးရိပ်မှာအနားယူသွား ခဲ့တာပါ။

ဒီအခြေအနေကိုသူမကိုယ်တို င်လည်းသဘော ကျမှာသေချာပါတယ်။ Christian Gilberti ၏ The Last Days of Queen Supayalat ကိုမြန်မာဘာသာြ ပန်ဆိုဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါ သည်။crd

Zawgyi Version

ျမန္မာနိုင္ငံ ရဲ႕ေနာက္ဆုံးမိဖု ရားစုဖုရား လတ္ဆိုရင္ လူေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကဗိုလ္က် ခ်ယ္လွယ္လို စိတ္ႀကီးတဲ့ ရက္စက္တဲ့သူ တေယာက္လို႔ပဲျမင္ေ လ့ရွိၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္သူမ ရဲ႕တကယ့္စိတ္ရင္း အမွန္ကိုက်ေ နာ္တို႔သိၾက ရဲ႕လား။ အမ်ားေျ ပာသလိုဗိုလ္က်ရက္ စက္တဲ့မိဖုရားတေ ယာက္ဆိုတာ ကေကာ တကယ္မွန္ရဲ႕လား။

ေသေသခ်ာ ခ်ာေလ့လာၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ ဗမာဘုရင္မိသား စုကိုနာမည္ဖ်က္ ဖို႔ရည္႐ြယ္တဲ့ကိုလိုနီ နယ္ခ်ဲ့ေတြရဲ႕ မဟုတ္မမွန္သတင္းလႊ င့္ခ်က္ေ တြကိုေတြ႕ရမွာပါ။

အဲ့ဒီေခတ္က သ တင္းစာေတြဟာ စုဖုရားလတ္ကို ဘုရင္ေနာက္ကြယ္ ကႀကိဳးကိုင္ေနသူလို႔ ပုံေဖာ္ၾကတယ္။ သီေပါမင္းကိုလ ည္းအရည္အခ်င္းမ ရွိတဲ့ဘုရင္အျဖစ္ေရး သားေဖာ္ျပၾ ကတဲ့အျပင္ အရက္သ မားလို႔စြပ္စြဲခဲ့ၾကပါေ သးတယ္။

တကယ္ေတာ့သီေ ပါမင္းဟာဗုဒၶဘာ သာဝင္တေယာက္ျ ဖစ္သလို ဘာသာေရးကို င္းရွိုင္းလြန္းတာေၾကာ င့္ေသရည္ေသရက္ေသာ က္စားျခင္းလုံး ဝမရွိခဲ့ပါဘူး။

စုဖရားလတ္ ရဲ႕ေသြးထိုးေ ပးမႈေၾကာင့္ သီေပါမင္းကလ က္နက္နည္းပညာအစမ်ားစြာ သာလြန္တဲ့ၿဗိတိသွ်ေ တြနဲ႕ စစ္မက္ျဖစ္ပြားဖို႔ဆုံးျဖတ္ ခဲ့သေယာင္ေယာ င္ေရးသားမႈေတြ လည္းရွိခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ကုန္းေဘာင္ေခ တ္ေႏွာင္းနန္းတြင္းေရး ဟာသတင္းစာေတြ ကေဖာ္ျပသေလာက္ မရိုးရွင္းပါဘူး။ ၁၈၅၂ ကေနစတင္ၿပီး တႏွစ္ၾကာျဖစ္ပြား ခဲ့တဲ့ ဒုတိယအဂၤလိပ္-ဗမာစစ္ပြဲေၾကာင့္ နိုင္ငံဟာ ဖရိုဖရဲျဖ စ္က်န္ခဲ့ပါတယ္။

၁၈၇၈ မွာမင္းတုန္းမင္း နတ္႐ြာစံ သြားေတာ့ ထီးနန္း ဆက္ခံမယ့္သူေ႐ြးခ်ယ္တဲ့ေ နရာမွာျပႆနာေ တြျဖစ္လာခဲ့တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၂ႏွစ္ေလာက္က ဘုရင့္သားေတာ္ႏွစ္ဦးဟာ အိမ္ေရွ႕စံမင္း သားကိုသ တ္ျဖတ္မႈျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။

သူတို႔ ၂ေယာက္ဟာ နိုင္ငံကထြက္ေျပး တိမ္းေ ရွာင္ခဲ့ၾကေပမယ့္ တေန႕မွာၿဗိတိသွ်ေ တြရဲ႕အကူအညီနဲ႕ထီး နန္းကိုသိမ္းယူဖို႔ ျပန္လာၾကလိမ့္မယ္ လို႔အားလုံးကယုံၾက ည္ခဲ့ၾကတယ္။

ဒီလိုအေျ ခအေနမွာ စုဖုရားလတ္ ရဲ႕မိခင္ဆင္ျဖဴ မရွင္မိဖုရားႀကီးဟာ ရာနဲ႕ခ်ီတဲ့မင္း ညီမင္းသားေ တြကိုသတ္ပစ္ၿပီး သီေပါမ င္းကိုနန္းတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုေသြးေျမ က်နန္းလုပြဲကေ နတဆင့္အာ ဏာရလာခဲ့တဲ့ သီေပါနဲ႕စုဖုရားလတ္တို႔ဟာ ဘယ္သူ႕ကို မွမယုံရဲေတာ့တာအဆန္းေ တာ့မဟုတ္ပါဘူး။

၁၈၈၅ ခုႏွစ္မွာ ၿဗိတိသွ်ေတြရဲ႕ရာဇသံေ ရာက္လာေတာ့ စစ္ေျပၿငိမ္းဖို႔ သေဘာတူလို က္ရင္တေန႕မွာသူတို႔ ရဲ႕အသက္ေဘးကို ရန္ရွာလာမွာစိုး တဲ့အတြက္ စစ္ဆက္ တိုက္ဖို႔ပဲဆုံးျဖ တ္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္ပါ တယ္။ သီေပါမင္းရဲ ႕အခ်စ္ေရး ၁၈၇၉ မွာသီေပါ မင္းတို႔နန္း တက္ေတာ့ စုဖုရားလတ္က ၁၉ႏွစ္သာရွိပါေသးတယ္။

အရွက္အေ ၾကာက္ႀကီးၿပီး စာဖတ္ဝါသနာ ပါတဲ့သီေပါမ င္းကိုလည္းျမတ္ျမတ္ နိုးနိုးခ်စ္ရွာတ ယ္။ စုဖုရားလတ္ ဟာငယ္ငယ္ကေယာ က်္ားေလးအဝ တ္အစားေတြဝတ္ၿ ပီးသူတဘက္သတ္ ခ်စ္ရတဲ့ သာဂရမ င္းသားနဲ႕နီးစ ပ္ဖို႔ႀကိဳးစားခဲ့ဖူး ပါတယ္။

မႏၲေလးန န္းေတာ္ရဲ႕တားျ မစ္ဧရိယာ ထဲအထိ ေရာက္သြားၿ ပီးသီေပါနဲ႕ေတြ႕ေတာ့ သာဂရမင္းသား ဘယ္မွာလဲဆို တာေမးၾကည့္ပါတယ္။ သီေပါက မေျပာတဲ့အခါ စုဖုရားလတ္ကသူ႕ေခါင္းကို ထုထည့္ လိုက္တယ္။

အဲ့ဒီအခ်ိန္ကစၿပီး သီေပါဟာ စုဖု ရားလတ္ကို သေဘာက်ခဲ့တ ယ္လို႔ေျပာ ရမယ္။ ဒီလိုနဲ႕သူတို႔ ၂ေယာက္ခ်စ္သ ဝဏ္လႊာေ တြအျပန္အ လွန္ေရးခဲ့ၾကၿပီး စုဖုရားလတ္ဟာ သီေပါရဲ႕အေဆာ င္အထိ သြားေရာက္ေတြ႕ဆုံခဲ့ပါတယ္။

ဆင္ျဖဴမရွ င္အေနနဲ႕ဒီသတင္းကို သိရေတာ့ ေရွ႕ေလွ်ာက္အလားအ လာေကာင္းတဲ့ စုံတြဲျဖစ္လာနိုင္ တာကိုသေ ဘာေပါက္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ဆင္ျဖဴမရွင္ ဟာအႀကီးဆုံး သမီးျဖစ္သူစုဖုရားႀ ကီးနဲ႕သာ သီေပါကိုလက္ဆက္ေ ပးခဲ့တာပါ။

စုဖုရားလတ္ကေ တာ့သီေပါမင္းကို ဘယ္သူနဲ႕မွမွ်ေဝခ်စ္လိုျ ခင္းမရွိဘဲသူတေ ယာက္တည္းသာ ပိုင္ဆိုင္လိုခဲ့တယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ နန္းတြင္းဓေလ့ ထုံးတမ္းေတြနဲ႕ဆန႔္က်င္ေနပါတယ္။

သီေပါမင္းကလည္း အရမ္းခ်စ္ မိေနၿပီျ ဖစ္တဲ့အတြက္ စုဖုရားလ တ္ကိုပဲမိ ဖုရားေခါ င္ႀကီးအျဖစ္ေ႐ြးခ် ယ္ခဲ့တယ္။ ဘိသိက္ညမွာသီေပါမ င္းဟာစုဖုရား လတ္ရဲ႕အေဆာင္မွာသာအိပ္စက္ခဲ့ၿပီး သူတကယ္ခ် စ္တဲ့မိဖု ရားကဘ ယ္သူဆိုတာျပခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္သူတို႔ဇ နီးေမာင္ႏွံရဲ႕နန္း သက္မရွည္ခဲ့ပါဘူး။ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္မွာၿဗိတိသွ်ေတြဟာ မႏၲေလး နန္းေတာ္ကို သိမ္းပိုက္လိုက္ၿ ပီးေတာ္ဝင္မိသားစု ကိုအိႏၵိယနိုင္ငံရတနာဂီ ရိဆီပို႔ထားလို က္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္ကစၿပီးသီေ ပါမင္းဟာသူ႕ဇာတိကိုျပန္ မေရာက္ေတာ့တာေ သတဲ့အထိပါပဲ။

ျပည္ေတာ္ျပန္ ခရီးနယ္ႏွင္ဒဏ္ခံရတဲ့ ကာလမွာစုဖု ရားလတ္ဟာ ကာလ္ကတၱား ကဘုရင္ခံဆီ စာေတြေရးၿပီး ေထာက္ပံ့ေၾ ကးပိုေပးဖို႔၊ အခိုးခံရတဲ့ရတနာေတြျပန္ေပးဖို႔နဲ႕ ဇာတိေျမကိုျ ပန္ခြင့္ျပဳဖို႔ေတာ င္းပန္ခဲ့တယ္။

၁၉၁၆ မွာသီေပါကြ ယ္လြန္ခဲ့ၿပီးေနာက္ အိုမင္းမစြမ္းျ ဖစ္ေနတဲ့စုဖုရားလ တ္ဟာဗမာနိုင္ငံကိုျပ န္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္မႏၲေလးနန္းေ တာ္ကိုေျခခ်ခြ င့္မရခဲ့ဘဲ ရန္ကုန္မွာသာေနခဲ့ရတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္မွာရန္ကုန္ဟာ ဗမာနိုင္ငံရဲ႕ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖ စ္လာၿပီး ႀကီးပြားတိုးတက္ေနခဲ့ပါၿပီ။

ဗမာျပည္သူေတြေ တာ္ဝင္မိသားစု ကိုေမ့ေပ်ာက္သြားေအာင္ ၿဗိတိသွ်ေတြႀ ကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္မေအာင္ျ မင္ခဲ့ပါဘူး။ ရန္ကုန္မွာစုဖုရားလ တ္ဟာဥေရာ ပသားေတြအျပင္ ဗမာလူမ်ိဳးေတြ နဲ႕ေတြ႕ဆုံခဲ့ပါတယ္။

အခုကိုယ့္မင္းကို ယ့္ခ်င္း လမ္းလို႔ေခၚၾကတဲ့ ၂၃ ခ်ာခ်ီလမ္းက အိမ္ေလးတ လုံးမွာ စုဖုရားလတ္တို႔မိသား စုေနခြင့္ရခဲ့တယ္။ ဒီအိမ္ဟာေတာင္ကုန္းေလးတခုေပၚမွာရွိၿပီး ေ႐ႊတိဂုံဘုရား ကိုဖူးျမင္နိုင္တာမို႔ စုဖုရားလတ္သိ ပ္သေဘာက်ခဲ့ပါတယ္။

ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္နဲ ႕ေနခဲ့ရတဲ့စုဖု ရားလတ္ဟာ ဗမာ့နန္းတြင္းထုံးစံေ တြကိုေတာ့စြန္ပယ္ျ ခင္းမျပဳခဲ့ပါဘူး။ ဧည့္သည္ေတြထက္ျ မင့္တဲ့ေန ရာမွာသာထိုင္ခဲ့ၿပီး အေစခံေတြဟာလည္းသူမအေရွ ႕မွာခါးကိုင္းၿပီးခစား ရပါတယ္။

ဗမာနိုင္ငံေရာက္ မွပဲစုဖုရားလတ္ရဲ ႕စိတ္ဟာေအး ခ်မ္းမႈရခဲ့တယ္။ ဝမ္းနည္းမႈသေကၤ တအေနနဲ႕ အျဖဴေရာင္အ ဝတ္အစားေတြကိုသာဝတ္ဆင္ၿပီး ဘုန္းႀကီးေတြ ကိုေန႕တိုင္းဆြမ္းကပ္ခဲ့ပါ တယ္။သူမအရင္ကလုပ္ခဲ့တဲ့အ မွားေတြအတြက္ အဖတ္ဆယ္ဖို႔ႀ ကိဳးစားေနတာကိုလည္းေတြ႕ရပါတယ္။

ဗႏၵဳလဂ်ာနယ္ကဗမာ လူမ်ိဳးသတင္းေ ထာက္တေယာက္ဟာ ၁၉၂၄ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာမွာ သူမကိုအင္တာ ဗ်ဴးခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕ေရးသားခ်က္အရအင္တာဗ်ဴးေနတုန္းမွာ စုဖုရားလတ္ဟာ မင္းညီမင္းသားေတြ ကိုငါသတ္ခဲ့တယ္ လို႔လူေတြကထ င္ေနၾကတာလား လို႔အံ့ၾသတႀကီးျပန္ေမးခဲ့ပါသတဲ့။

သတင္းေထာက္က ဟုတ္ပါတယ္လို႔ေျပာ လိုက္တဲ့အခါမွာ မင္းသားေတြ ကိုသတ္ခဲ့တာငါမဟု တ္ပါဘူး။ ထီးနန္းရတုန္းကငါ့ အသက္ငယ္ငယ္ေ လးရွိပါေသးတယ္ လို႔ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။သူမကိုေ တြ႕ခ်င္လို႔ေစာင့္ဆိုင္းေ နခဲ့တဲ့သူေတြ ထဲမွာ သခင္ကိုယ္ေတာ္မွို င္းလည္းအပါအဝင္ပါ။

ဒို႔ဗမာအစည္းအ ႐ုံးကိုတည္ေထာင္သူ ကိုယ္ေတာ္မွို င္းဟာစုဖုရားလတ္ ကိုေထာက္ခံသူျ ဖစ္သလို ရင္းႏွီးတဲ့သူငယ္ ခ်င္းလည္းျ ဖစ္တယ္။ၿဗိတိသွ်အစိုးရၾကပ္မတ္ေနတဲ့ၾကားက စုဖုရားလတ္ကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ဗမာ့အမ်ိဳးသားေ ရးလႈပ္ရွားမႈေ တြလည္း ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။

၁၉၂၅ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာလ ၂၄ရက္ေန႕မွာစုဖုရားလတ္ ဟာႏွလုံးေရာဂါနဲ ႕ကြယ္လြန္ခဲ့တယ္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာ အသက္ ၆၅ႏွစ္ရွိပါၿပီ။အံ့ၾသစရာေ ကာင္းတာက သူမရဲ႕ဈာပနအတြက္ကုန္က်စရိတ္ကို ၿဗိတိသွ်အ စိုးရကအကုန္အ က်ခံခဲ့တာပါပဲ။

ကိုလိုနီေခတ္အစိုး ရဝန္ထမ္းျဖစ္သူ စာေရးဆရာ Maurice Collis ဟာမိဖုရားရဲ႕ေနာ က္ဆုံးခရီးကို လိုက္လံပို႔ေဆာင္ ၾကတဲ့လူတန္းႀကီးကိုၾကည့္ၿပီး ဒီခ်ီတက္လမ္းေ လွ်ာက္ပြဲဟာဗမာ့ေတာ္ ဝင္မိသားစုအတြက္ ေနာက္ဆုံးျဖစ္ လိမ့္မယ္လို႔မွတ္ ခ်က္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

ၿဗိတိသွ်ေတြကအာ ဏာရွင္လို႔စြပ္စြဲခဲ့တဲ့ မိဖုရား တေယာက္ရဲ႕ဈာပနကို ၿဗိတိသွ်ဘုရင္ခံက တက္ေရာက္တာ ကိုၾကည့္ရတာ ရယ္စရာေတာ့လ ည္းအေကာင္းသားလို႔ Collis ကေျပာခဲ့ဖူးတယ္။မည္ သို႔ပင္ဆိုေစကာ မူစုဖုရားလတ္ဟာဗမာ့လြ တ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲရဲ႕သေ ကၤတျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ Collis ကဆိုတယ္။

ကန္ေတာ္မင္ပန္းၿ ခံထဲမွာစုဖုရားလ တ္ရဲ႕ဂူဗိမာန္ကိုယေန႕တိုင္ေ တြ႕နိုင္ပါေသးတယ္။ ဒီဂူဗိမာန္ရဲ႕တည္ေဆာက္ပုံက သူမရဲ႕ေယာကၡထီးမင္းတု န္းမင္းရဲ႕ဂူဗိမာ န္နဲ႕ဆင္တူပါတယ္။ဗ မာ့ေတာ္ဝင္ မိသားစုဝင္ေတြဟာဘုရင္ နဲ႕မိဖုရားတို႔ရဲ႕အု တ္ဂူေတြကို မႏၲေလးျပန္ေ႐ႊ႕ဖို႔စီ စဥ္ေနၾကတာ ယေန႕အခ်ိန္ထိပါပဲ။

ဒါေပမယ့္စုဖုရား လတ္ဟာသူမလို ပဲနာမည္ေက်ာ္ၾကားထင္ရွား တဲ့ဗမာလူမ်ိဳးေတြျ ဖစ္တဲ့ ဦးသန႔္၊ သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း၊ ေဒၚခင္ၾကည္တို႔နဲ႕အတူတူေ ႐ႊတိဂုံဘုရားရဲ႕ေ အးရိပ္မွာအနားယူသြား ခဲ့တာပါ။

ဒီအေျခအေနကိုသူမကိုယ္တို င္လည္းသေဘာ က်မွာေသခ်ာပါတယ္။ Christian Gilberti ၏ The Last Days of Queen Supayalat ကိုျမန္မာဘာသာျ ပန္ဆိုေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါ သည္။crd

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *